ලෝකයේ මුහුදු සහ සාගර ගැන වැඩිදෙනෙක් නොදන්නා කරුණු (Seas And Oceans)

ලෝකයේ මුහුදු සහ සාගර  ගැන වැඩිදෙනෙක් නොදන්නා කරුණු (Seas And Oceans) - Your Choice Way

සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී අපි මුහුදට සමාන පදයක් විදිහට සාගරය කියන පදයත් යොදනවා. හැබැයි නිවැරදිව කල්පනා කරලා බැලුවොත් එහෙම මුහුද සහ සාගරය කියන්නෙ එකිනෙකට වෙනස් ජල ස්කන්ධ දෙකකට. සාමාන්‍යයෙන් මුහුදක් විදිහට සැලකෙන්නේ කරදියෙන් පිරුණු විලක් වගේ ජල ස්කන්ධයකට. බොහෝ වෙලාවට මේ මුහුදු සාගර කලාපයකට සම්බන්ධ වෙලා තියෙනවා. නමුත් සම්පූර්ණයෙන්ම ගොඩබිමින් වට වුණු මුහුදුත් තියෙනවා. අපි අද ලෝකයේ සුප්‍රකට මුහුදු කීපයක් ගැන කතාබහ කරමු.

1. මධ්‍යධරණී මුහුද
අප්‍රිකාව සහ යුරෝපා මහද්වීපය වෙන් කරන යෝධ කරදිය ජලස්කන්ධය මධ්‍යධරණී මුහුද විදිහට හඳුන්වනු ලබනවා. ඉතාමත් පටු තීරුවකින් මේ මුහුද අත්ලාන්තික් සාගරය හා සම්බන්ධ වෙනවා. තව අවුරුදු දස දහස් ගණනකට පස්සේ ගොඩබිම සිදුවන වෙනස්කම් නිසා මධ්‍යධරණී මුහුද සම්පූර්ණයෙන්ම අත්ලාන්තික් සාගරයෙන් වෙන් වුණු ජල කලාපයක් බවට පත් වෙයි කියලා භූ විද්‍යාඥයෝ අනාවැකි පළ කරනව. මධ්‍යධරණී මුහුද ආශ්‍රිතව ඇතිවුණු ග්‍රීක, රෝම, ඊජිප්තු ආදියේ සභ්‍යත්වවල වර්ධනයට මෙම මුහුද බෙහෙවින්ම උපකාරී වුණා.

2. කැරිබියන් මුහුද
ඇතැම් අය ඇමරිකාවේ මධ්‍යධරණී මුහුද විදිහට කැරිබියන් මුහුද හඳුන්වනු ලබනවා. මෙම මුහුදේ විසිරී තිබෙන කුඩා කුඩා දූපත් සමූහය ඒ අනුව කැරිබියන් දූපත් ලෙස නම් වනු ලබනවා. මහා බාධක පරයට පමණක් දෙවැනි වන මෙසෝඇමරිකන් බාධක පරය මෙම මුහුද ආශ්‍රිතව පිහිටා තිබෙනවා. එසේම මේ මුහුද ආශ්‍රිතව බහුලව පවතින තෙල් සම්පත නිසා යටත් විජිත යුගයේ පටන් අද දක්වා බොහෝ දෙනෙකුගේ අවධානය මෙම මුහුද වෙත යොමු වී පවතිනවා.

3. දකුණු චීන මුහුද
බටහිර පැසිෆික් සාගරය ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මෙම මුහුද දකුණු චීනය, ඉන්දු චීන අර්ධද්වීපය, ඉන්දුනීසියානු දූපත්, පිලිපීනය සහ තායිවානය අතර පිහිටා තිබෙනවා. ඉහත සඳහන් කළ රටවල් අතර පවතින මුහුදු කලාප වලට ඔවුන් වෙනත් වෙනත් නම් ද භාවිතා කරනවා. ලෝකයේ ආර්ථික සහ භූ දේශපාලනය තුළ ඉතා ඉහළ වටිනාකමක් හිමිව ඇති මෙම මුහුද හරහා ලෝකයේ නාවික ගමනාගමනයෙන් තුනෙන් එකක් සිදුවෙනවා. එසේම මෙම මුහුද ආශ්‍රිතව තවමත් ගවේෂණය නොකළ තෙල් සම්පත් ඇති බවට සාධක හමු වී තිබෙනවා. මෙම නිසාම දකුණු චීන මුහුද ආශ්‍රිතව පවතින දූපත් සහ අනු කුඩා මුහුදු කලාප වලට අසල්වැසි රටවල් තරඟකාරී ලෙස උරුමකම් කියනවා.

4. බීරිං මුහුද
ඇමරිකා මහාද්වීපය සහ ආසියා මහද්වීපය වෙන් කරනු ලබන බීරිං මුහුද දෙපස රුසියාව සහ ඇලස්කාව පිහිටා තිබෙනවා. භූ ගර්භ විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරන පරිදි මීට සහස්‍ර ගණනාවකට පෙර අතීතයේ දී  මෙම මුහුද මත වූ අයිස් තට්ටුව ඝන ස්වභාවයෙන් පැවති අතර ඒ හරහා ආසියාවේ සිටි පුරාණ මානවයින් ඇමරිකා මහද්වීපය වෙත සංක්‍රමණය වී තිබෙනවා. 2010 වසරේ දී බීරිං මුහුද මතට උල්කාපාතයක් පතිත වූ අතර එම පිපිරුමේ ප්‍රබලත්වය හිරෝෂිමාවට එල්ලවුණු පරමාණු බෝම්බය මෙන් දහ ගුණයක ප්‍රබලත්වයක් සහිත වී තිබෙනවා.

5. අන්දමන් මුහුද
ඉන්දියන් සාගරයේ කොටසක් වන අන්දමන් මුහුද බෙංගාල බොක්කෙන් වෙන් කරනු ලබන්නේ අන්දමන් සහ නිකොබාර් දූපත් මගිනුයි. සාම්ප්‍රදායිකව ධීවර කර්මාන්තයට සහ සංචාරක කර්මාන්තයට අන්දමන් මුහුද සහ ඒ ආශ්‍රිත දූපත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලනු ලබන අතර 2004 වසරේදී සිදුවුණු සුනාමි ඛේදවාචකය එම ප්‍රදේශයේ සංචාරක ව්‍යාපාරයේ ප්‍රගමනයට මරු පහරක් එල්ල කරනු ලැබුවා.

6. සාර්ගාසෝ මුහුද
ලෝකයේ ගොඩබිමකට මායිම් නොවන එකම මුහුද වන්නේ  සර්ගාසෝ මුහුදයි. ඇමරිකා මහද්වීපය ආශ්‍රිතව උතුරු අත්ලාන්තික් සාගරයේ පිහිටා ඇති මෙම මුහුද නිර්මාණය වන්නේ වක්‍රාකාරව සංසරණය වන මුහුදු දිය රැල් වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසටයි. අත්ලාන්තික් කලාපයේ අනිත් ප්‍රදේශවලට සාපේක්ෂව තද නිල් පැහැයෙන් යුතු මෙම මුහුදේ අඩි දෙසීයක් දක්වා ගැඹුරට පැහැදිළිව නිරීක්ෂණය කිරීමට හැකියාව ලැබෙනවා.

7. කැස්පියන් මුහුද 
සම්පූර්ණයෙන්ම ගොඩබිමින් වට වුණු විශාලතම මුහුද ලෙස සැලකෙන්නේ කැස්පියන් මුහුදයි. ඇතැම් අවස්ථාවල මෙය විලක් ලෙස ලෙසද හඳුන්වනු ලබනවා. යුරෝපයේ දිගම ගඟ වන  වොල්ගා ගඟ මෙම මුහුද පෝෂණය කරනු ලබන ප්‍රධාන ජල ජල පෝෂකයක් වනවා. ලෝකයේ මිල අධිකතම මත්ස්‍ය විශේෂය ලෙස සැලකෙන කැවියාර් මත්ස්‍යයන්ගේ මුල් නිජබිම වන්නේ ද කැස්පියන් මුහුදයි. දීර්ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ කැස්පියන් මුහුද විලක්ද යන්න පිළිබඳව විවාදයක් පැවැති අතර ඊට බලපෑවේ දේශපාලන කාරණායි. මුහුදු සම්බන්ධයෙන් අන්තර්ජාතික සම්මුතීන් අදාළ වන නිසා රුසියාව කැස්පියන් මුහුද විලක් ලෙස නම් කිරීමට උත්සාහයක් ගත්තා. නමුත් එය සාර්ථක වුණේ නැහැ....

ලෝකයේ සාගර සහ එහි වැදගත් තොරතුරු...🌍🌏🌎🌍🌏🌎🌍🌏🌎🌍🌏🌎🌍🌏🌐


අපේ පෘථිවිය සෑදී ඇත්තේ බොහෝ දුරට සාගරවලට බෙදා ඇති ජලයෙනි. අප දන්නා පරිදි ඒවා පෘථිවියේ ජීවය ඇති කළ අතිවිශාල ජල වස්තු වේ.  එම සාගර සදහා විවිධ ලක්ෂණ ඇති අතර ඒවා විවිධ නම් යටතේ වර්ගීකරණය කර ඇත්තේ ද එබැවින් බව සිතිය හැකිය. ඔවුන් සෑම කෙනෙකුම ඔවුන්ගේ පාරිසරික තත්ත්වයන්ට අනුව වෙනස් ජෛව විවිධත්වයකට හිමිකම් කියයි. එමෙන්ම පෘථිවි ජලජයේ ප්රධාන අංගයක් වන සාගර, පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් 71% ක් ආවරණය කරයි. ලෝකයේ ප්‍රධාන වශයෙන් සාගර පහක් දක්නට ලැබෙයි. එම සාගර පහ පිළිබඳ තොරතුරු පහත පරිදි වේ..

01. පැසිෆික් සාගරය🌎🌎
පැසිෆික් සාගරය යනු වර්ග කිලෝමීටර් 155,557,000 ක වර්ග සැතපුම් 60,060,700 ක් වන ලෝකයේ විශාලතම සාගරයයි. CIA World Factbook අනුව, එය පෘථිවියේ සිට 28% ක් ආවරණය වන අතර පෘථිවියේ මුළු භූමි ප්රමාණය ආසන්න වශයෙන් සමාන වේ. පැසිෆික් සාගරය දකුණු සාගරය, ආසියාව, ඕස්ට්රේලියාව සහ බටහිර අර්ධගෝලය අතර පිහිටා ඇත. එය සාමාන්යයෙන් අඩි 13,215 ක් (මීටර් 4,028) පමණ වේ. එහෙත් එය ගැඹුරුතම ස්ථානය වන්නේ ජපානය අසල මරීනා උමං ඇතුලත චැලෙන්ජර් ගැඹුරු වේ. අඩි -35,840 (-10,924 මීටර්) ලෝකයේ ඇති ගැඹුරුතම ස්ථානය මෙයයි. භූගෝලීය සාගර කලාපය පැසිෆික් සාගරයේ භූමි භාගයට වැදගත් වන්නේ එය ප්රමාණාත්මක වීම පමණක් නොව, එය ගවේෂණය හා සංක්රමණයට ප්රධාන ඓතිහාසික මාර්ගයක් වී ඇත.

02. අත්ලාන්තික් සාගරය🌏🌏
ඇතලාන්තික් සාගරය යනු ලොව දෙවන විශාලතම සාගරයයි. වර්ග සැතපුම් 29,637,900 ක භූමි ප්‍රමාණයක වර්ග කිලෝමීටර් 76,762,000 කි. අප්රිකාව, යුරෝපය, දකුණු සාගරය සහ බටහිර අර්ධගෝලය අතර පිහිටා ඇත. බෝල්ටික් මුහුද, කලු මුහුද, කැරිබියන් මුහුද, මෙක්සිකෝ බොක්ක , මධ්‍යධරණී මුහුද සහ උතුරු මුහුද වැනි අනෙකුත් ජල මූලාශ්ර ඇතුළත් වේ. අත්ලාන්තික් සාගරයේ සාමාන්ය ගැඹුර අඩි 12,880 ක් (මීටර් 3,926) අතර ගැඹුරුම ස්ථානය වන්නේ අඩි 28,231 (අඩි 8,605) පෝටෝරෝ රිකෝ අගල් වේ. ප්‍රබල අත්ලාන්තික් සුළි කුණාටු, ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සිට කේප් වෙර්ඩාවේ වෙරළ තීරයේ සිට අගෝස්තු දක්වා කාලය කැරිබියන් මුහුද දෙසට ගමන් කරන බව අත්ලාන්තික් සාගරය ලෝක කාලගුණය (සියලු සාගරයන්) මෙන් වැදගත් වේ.

03. ඉන්දියන් සාගරය🌏🌏
ඉන්දියන් සාගරය යනු ලෝකයේ තුන්වන විශාලතම සාගරයයි. එය වර්ග සැතපුම් 26,469,900 ක භූමි ප්රමාණයකින් යුක්තය. වර්ග කිලෝමීටර් 68,566,000 කි. එය අප්රිකාව, දකුණු සාගරය, ආසියාව සහ ඕස්ට්රේලියාව අතර පිහිටා ඇත. ඉන්දියන් සාගරයේ සාමාන්ය ගැඹුර අඩි 13,002 ක් (මීටර් 3,963) වන අතර ජාවා තණ බිම අඩි 23,812 ක් (අඩි 7,258) එහි ගැඹුරුම ස්ථානය වේ. ඉන්දියන් සාගරයේ මුහුදු සීමාව වන්නේ අන්දමන්, අරාබි, ෆ්ලෝරස්, ජාවා සහ රතු මුහුද වැනි ජල මළ සිරුරු, බෙංගාල බොක්ක, මහා ඕස්ට්රේලියානු බයිට්, ඇඩන් බොක්ක, ඕමාන් බොක්ක, මොසැම්බික් චැනල් සහ පර්සියානු ගල්ෆ් වැනි ජල මළ සිරුරු ය. අග්නිදිග ආසියාවේ බොහෝ ආක්රමණික මෝසම් කාලගුණික තත්ත්වයන් සහ ඓතිහාසික දුෂ්කරතා ඇති ජල ධාරාවන් ඇති කිරීම සඳහා ඉන්දියන් සාගරය හැඳින්වේ. 

04. දකුණු සාගරය🌍🌍
දකුණු සාගරය යනු ලෝකයේ නවතම හා සතරවන විශාලතම සාගරය යි. 2000 වසන්තයේ දී, ජාත්යන්තර ජලවිද්යාත්මක සංවිධානය පස්වන සාගරය සීමා කිරීමට තීරණය කළේය. එසේ කිරීමේදී, පැසිෆික්, අත්ලාන්තික් සහ ඉන්දියන් සාගරවලින් සීමාවන් රැගෙන ගියේය. දකුණු සාගරය ඇන්ටාක්ටිකාව වෙරළ තීරයෙන් විහිදී යයි. වර්ග සැතපුම් 7,848,300 ක් (වර්ග කිලෝමීටර් 20,327,000) හා සාමාන්ය ඝන මීටර් 13,100 සිට අඩි 16,400 (මීටර් 4000 සිට 5000) දක්වා පැතිර තිබේ. දකුණුදිග සාගරයේ ගැඹුරුම ස්ථානය නම් නොවුනද දකුණු මායිමේ සැන්විච් අගල් දකුණු මායිමේ අඩි 23,737 ක් (අඩි 7,235) පමණ වේ. ලෝකයේ විශාලතම සාගර ධාරාව වන ඇන්ටාර්ක්ටික් චක්රොමොලර් ධාරාව නැගෙනහිර දිශාවට ගමන් කරන අතර දිග කිලෝමීටර් 21000 කි.

05. ආක්ටික් සාගරය🌏🌏
ආක්ටික් සාගරය යනු වර්ග සැතපුම් 5,427,000 (වර්ග කිලෝමීටර් 14,056,000) සහිත ලොව කුඩාමය. යුරෝපය, ආසියාව සහ උතුරු ඇමරිකාව අතර පැතිර පවතින අතර එහි බොහෝ මුහුදු ප්රදේශ ආක්ටික් කවය උතුරු දෙසට වන්නට ඇත. එහි සාමාන්ය ගැඹුර අඩි 3,953 (මීටර් 1,205) ක් වන අතර එහි ගැඹුරුම ස්ථානය වන්නේ ෆ්රම් බේසින් අඩි 15,305 (-4,665) කි. වර්ෂයේ වැඩි හරියක්ම ආක්ටික් සාගරයේ වැඩි ප්රමාණයක් අඩි දහයක් (ඝණ මීටර් තුනක්) වන පාවෙන අයිස් පාටකින් සමන්විත වේ. කෙසේ වෙතත්, පෘථිවි දේශගුණය වෙනස් වන විට, ධ්රැව ප්රදේශ උණුසුම් වෙමින් පවතින අතර අයිස් කාසියේ බොහෝ ගිම්හාන කාලය තුළ දිය වී යයි. භූගෝලීය අනුව, වයඹ දෙසින් සහ උතුරු මුහුදු තීරයේ වෙළඳාම සහ ගවේෂණයන්හි වැදගත් අංශයන්ය.

................අන්තර්ජාලය ඇසුරෙනි...............දැනුම සොයන්න මේ පාරෙන් එන්න

👇👇👇 අපගේ android app එක(Click Image) 👇👇👇
Share on Google Plus

About Wanni Arachchige Udara Madusanka Perera

Hey, I'm Perera! I will try to give you technology reviews(mobile,gadgets,smart watch & other technology things), Automobiles, News and entertainment for built up your knowledge.
ලෝකයේ මුහුදු සහ සාගර ගැන වැඩිදෙනෙක් නොදන්නා කරුණු (Seas And Oceans) ලෝකයේ මුහුදු සහ සාගර  ගැන වැඩිදෙනෙක් නොදන්නා කරුණු (Seas And Oceans) Reviewed by Wanni Arachchige Udara Madusanka Perera on Friday, July 15, 2022 Rating: 5

0 comments:

Post a Comment